Kort antwoord
Een kabelrups is een flexibele ketting van schakels waarin kabels en slangen liggen die met een bewegend machinedeel meegaan. Hij legt een vaste bocht op, zodat kabels niet knikken, draaien of schuren. Daardoor gaan kabels en slangen veel langer mee en blijft de machine draaien.
Een kabelrups is een ketting van scharnierende schakels die kabels en slangen veilig meeneemt met een bewegend deel van een machine. Hij bepaalt de bocht waarin de kabels buigen en houdt ze op hun plek. Zonder rups knikt, draait en schuurt een meebewegende kabel, en dat eindigt vroeg of laat in een breuk en een stilstaande machine.
In dit artikel lees je hoe een kabelrups werkt, wat hij voorkomt, waar je hem tegenkomt en hoe je de juiste kiest. Wil je weten waarom hetzelfde product ook energieketen of sleepketting heet, lees dan kabelrups, energieketen of sleepketting. Hoe de rups is opgebouwd, van schakel tot geleidegoot, staat in onderdelen van een kabelrups.
Hoe werkt een kabelrups?
Een kabelrups heeft twee uiteinden. Het ene zit aan het vaste punt, het stilstaande deel van de machine. Het andere zit aan de meenemer op het bewegende deel. Beweegt de machine, dan rolt de rups af en weer op, als een rupsband die over zichzelf heen loopt.
Daarbij ontstaan een onderpart, een bovenpart en een bocht ertussen. Die bocht schuift mee met de beweging, maar heeft altijd dezelfde straal: de krommingsradius (ook buigradius). Omdat de schakels niet verder kunnen buigen dan die radius, buigt ook geen enkele kabel scherper dan hij aankan.
Binnenin liggen de kabels en slangen naast elkaar, vaak gescheiden door tussenschotten. Ze liggen los in de rups en worden alleen aan de uiteinden vastgezet met trekontlasting. Zo kunnen ze in de bocht een klein beetje bewegen zonder te trekken of te stuiken.
Wat voorkomt een kabelrups?
Een kabel die vrij meebeweegt, buigt elke keer op een andere plek en in een andere bocht. De koperdraden in de kabel vermoeien dan snel. Een kabelrups neemt die oorzaken weg:
- Kabelbreuk door te krappe bochten of steeds wisselende buigpunten
- Torsie: kabels die om hun as draaien en zich in elkaar vlechten
- Schuren en slijtage van mantels tegen elkaar of tegen de machine
- Verwarring en storingen doordat kabels en slangen in de weg hangen of klem raken
- Onveilige situaties door losse kabels op de vloer of in de werkruimte
Gaan kabels in een bestaande rups toch steeds kapot, dan ligt het meestal aan de radius, de kabelsoort of de indeling. De storingsgids over kabelbreuk in de kabelrups loopt de oorzaken met je na.
Waar worden kabelrupsen gebruikt?
Overal waar iets lineair of in een boog beweegt en energie, signalen of media mee moet: de assen van bewerkingscentra, portaalrobots, verpakkingsmachines, zaagmachines, kranen, opslagsystemen, liften en podiumtechniek. De rijweg loopt van een paar centimeter in een kleine automaat tot honderden meters op een kraanbaan.
In de machinebouw gaat het vaak om korte, snelle bewegingen met veel cycli. Bij kranen en havens draait het om lange rijwegen, zware pakketten en weer en wind. Dat verschil bepaalt welk type rups past.
Welke soorten kabelrupsen zijn er?
Alle kabelrupsen werken volgens hetzelfde principe, maar de uitvoering verschilt sterk. De belangrijkste keuzes:
| Keuze | Wanneer |
|---|---|
| Kunststof | De meeste machines: licht, stil, corrosievrij |
| Staal | Zware pakketten, hitte, lange vrijdragende lengte |
| Open | Kabels snel inleggen en inspecteren |
| Gesloten | Spanen, stof en vuil buiten houden |
| Vrijdragend | Korte rijweg, de rups draagt zichzelf |
| Glijdend | Lange rijweg, het bovenpart glijdt in een goot |
De afwegingen per keuze lees je in kunststof of staal, open of gesloten en vrijdragend of glijdend.
Binnen kunststof zijn er lichte allrounders zoals de UNIFLEX Advanced, de variabele M-serie met veel opties en extra stille series zoals QUANTUM®. Voor zwaar werk is er de stalen S/SX-serie. Alle series naast elkaar vind je op kabelrupsen.
Welke gegevens heb je nodig om een kabelrups te kiezen?
De keuze volgt uit de toepassing, niet uit een catalogus. Met deze vijf gegevens kom je ver:
- (01)Rijweg en opstelling: hoe ver beweegt het deel, en ligt het vaste punt in het midden of aan het eind?
- (02)Snelheid en versnelling: hoe snel en hoe abrupt beweegt het deel?
- (03)Kabelpakket: welke kabels en slangen gaan erin, met welke diameter en welk gewicht?
- (04)Gevoeligste kabel: wat is de minimale buigradius uit het datablad?
- (05)Omgeving: schoon, stoffig, met spanen, hitte of buiten?
Uit het kabelpakket volgen de binnenmaten, uit de dikste kabel de radius en uit rijweg en snelheid de serie. Hoe je die binnenmaten precies leest, staat in kabelrups maten uitgelegd.
Rekenvoorbeeld: van kabelpakket naar kabelrups
Stel: een portaal beweegt 2 meter heen en weer, het vaste punt zit in het midden van de rijweg en de dikste kabel is 12 mm.
- Binnenhoogte: reken met de effectieve diameter, kabel × 1,10. Dat is 12 × 1,10 = 13,2 mm, dus een binnenhoogte van minstens 13,2 mm.
- Krommingsradius: minimaal 7,5 × de dikste kabel, dus 12 × 7,5 = 90 mm. Beweegt de machine veel, kies dan ruim: 10 × 12 = 120 mm. Is de minimale radius in het datablad groter, dan geldt die.
- Lengte: met het vaste punt in het midden is de lengte ongeveer de halve rijweg plus de bocht plus twee schakels: 1000 + π × 100 + 2 × steek. Kies je een rups met een radius van 100 mm (boven het minimum van 90 mm) en een steek van 50 mm, dan is dat 1000 + 314 + 100 = 1414 mm, afgerond op hele schakels 1450 mm (29 schakels).
- Bouwhoogte: ongeveer 2 × radius + de buitenhoogte van de rups.
De breedte volgt uit alle kabels en slangen naast elkaar, met slangen × 1,20. Houd de vulgraad onder 85%, dan blijft er ruimte voor beweging en een extra kabel later.
Je kunt elke stap los narekenen met buigradius berekenen en lengte kabelrups berekenen. In de Kabelrups-configurator komt alles samen en zie je direct welke types passen.
Zelf uitrekenenKabelrups-configuratorKabelrups berekenen, kiezen en samenstellenOpen de kabelrups-configuratorWanneer is een kabelrups niet de beste oplossing?
Een kabelrups is gemaakt voor bewegingen in één vlak: lineair heen en weer, of een boog. Beweegt een kabelpakket in drie dimensies, zoals over de assen van een industriële robot, dan is een beschermslang met houders en een terugtreksysteem vaak beter. Dat heet een dresspack. Het verschil lees je in kabelrups of beschermslang.
Bij heel korte bewegingen met één dunne kabel kan een flexibele kabel zonder rups soms volstaan. Zodra er meer kabels zijn, de beweging vaak terugkomt of de kabel over een vloer of machine sleept, is een rups de veilige keuze.
Twijfel je over de keuze of wil je je berekening laten nakijken, stuur dan je gegevens via de offerteaanvraag. Wisman controleert berekeningen uit de tools kosteloos en assembleert de rups op maat in Ruurlo.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een kabelrups en een energieketen?
Er is geen verschil. Kabelrups, energieketen, energieketting, kabelketting en sleepketting zijn namen voor hetzelfde product. Het verschil tussen rupsen zit in serie, materiaal en uitvoering, niet in de naam.
Hoe lang moet een kabelrups zijn?
Met het vaste punt in het midden is de lengte ongeveer de halve rijweg plus π × de krommingsradius plus twee schakels, afgerond op hele schakels. Zit het vaste punt aan het eind, dan reken je met de hele rijweg.
Welke kabels mogen in een kabelrups?
Gebruik kabels die gemaakt zijn voor bewegend gebruik, met een fijndradige opbouw en een slijtvaste mantel. Gewone installatiekabel is niet bedoeld voor continu buigen en breekt in een rups veel sneller.
Hoe vol mag een kabelrups zitten?
Reken met een vulgraad onder 85% van de binnendoorsnede. Tussen 85 en 90% is het krap, boven 90% is de rups te vol en schuren de kabels tegen elkaar en tegen de schakels.
Kun je een kabelrups zelf berekenen?
Ja. Met de rijweg, het kabelpakket en de dikste kabel reken je binnenmaten, radius en lengte uit. De Kabelrups-configurator doet dat in een paar stappen en laat zien welke types passen.
Volgende stap
Reken het zelf uit of bekijk het assortiment. Wij controleren je uitkomst kosteloos.
Series bij dit onderwerp
Vraag over dit onderwerp?
Vraag het Bas direct
Kabelrupsen Specialist bij Wisman Techniek
